Bản tiếng Việt dịch máy từ bản tiếng Anh gốc — đang duyệt.
Giới thiệu
Trong lĩnh vực an toàn phòng cháy, ISO 21925 và EN 1366 đều là các tiêu chuẩn đánh giá khả năng chịu lửa của van ngăn cháy dùng trong hệ thống thông gió. Tuy nhiên, hai tiêu chuẩn này do các tổ chức khác nhau ban hành: ISO 21925 là tiêu chuẩn quốc tế do Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) xây dựng, còn EN 1366 là tiêu chuẩn châu Âu do Ủy ban Tiêu chuẩn hóa châu Âu (CEN) ban hành.
Cả hai tiêu chuẩn đều nhằm đánh giá khả năng của van ngăn cháy trong việc ngăn lửa và khói lan truyền qua ống gió thông gió, nhưng phạm vi áp dụng, yêu cầu tuân thủ và khả năng thay thế lẫn nhau của chúng khác nhau. Bài phân tích này tập trung vào khía cạnh tuân thủ và đánh giá tính tương đương giữa ISO 21925 và EN 1366, đặc biệt là liệu ISO 21925 có thể được xem là tương đương hoặc thay thế cho EN 1366 trong bối cảnh pháp lý và quy chuẩn hay không.
Tổng quan về ISO 21925 và EN 1366
ISO 21925 (Thử nghiệm khả năng chịu lửa của van ngăn cháy)
ISO 21925 gồm nhiều phần, trong đó các phần liên quan nhất là:
- ISO 21925-1:2018 – Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử nghiệm khả năng chịu lửa cho van ngăn cháy cơ khí. Tiêu chuẩn thiết lập quy trình đánh giá tính toàn vẹn và khả năng cách nhiệt của van ngăn cháy lắp trong tường hoặc sàn của kết cấu có định mức chịu lửa. ISO 21925-1 áp dụng cho van cơ khí và không bao gồm van kiểm soát khói.
- ISO 21925-2:2021 – Tiêu chuẩn này áp dụng cho van ngăn cháy trương nở (phi cơ khí), loại van giãn nở khi gặp nhiệt, chặn luồng gió và ngăn lửa lan truyền.
EN 1366 (Thử nghiệm khả năng chịu lửa của các hệ thống kỹ thuật lắp đặt)
EN 1366 gồm nhiều phần, mỗi phần đề cập đến một loại cấu kiện phòng cháy khác nhau. Các phần liên quan nhất đến van ngăn cháy là:
- EN 1366-2:2015 – Thử nghiệm khả năng chịu lửa cho van ngăn cháy cơ khí. Tiêu chuẩn này đánh giá tính toàn vẹn và khả năng cách nhiệt của van trong điều kiện tiếp xúc lửa tiêu chuẩn.
- EN 1366-12:2020 – Thử nghiệm khả năng chịu lửa cho van ngăn cháy phi cơ khí (trương nở).
EN 1366-2 được viện dẫn trực tiếp trong tiêu chuẩn hài hòa châu Âu EN 15650:2010, tiêu chuẩn này bắt buộc mọi van ngăn cháy bán tại EU phải được thử nghiệm theo EN 1366-2 và phân loại theo EN 13501-3.
Yêu cầu tuân thủ và pháp lý
Quy định của EU và Vương quốc Anh
Theo Quy định Sản phẩm Xây dựng (CPR) của Liên minh châu Âu, van ngăn cháy phải được gắn dấu CE, với các yêu cầu:
- Thử nghiệm theo EN 1366-2 (đối với van ngăn cháy cơ khí) hoặc EN 1366-12 (đối với van phi cơ khí).
- Phân loại theo EN 13501-3.
- Tuân thủ EN 15650 (Tiêu chuẩn sản phẩm cho van ngăn cháy).
Điều này có nghĩa là ISO 21925 không thể thay thế EN 1366-2 để gắn dấu CE. Van ngăn cháy được thử nghiệm theo ISO 21925-1 không mặc nhiên đáp ứng các yêu cầu pháp lý của EU, vì giữa CEN và ISO không có thỏa thuận công nhận lẫn nhau về vấn đề này.
Tương tự, tại Vương quốc Anh, các hướng dẫn quy chuẩn như HTM 05/02 về an toàn cháy cho bệnh viện quy định van ngăn cháy phải được thử nghiệm theo BS EN 1366-2. Không có điều khoản nào cho phép dùng kết quả thử nghiệm theo ISO 21925-1 thay cho EN 1366-2 để đáp ứng quy chuẩn.
Mức độ chấp nhận tại các khu vực khác
Ngoài EU, việc tuân thủ ISO 21925 có thể được chấp nhận tùy theo quy định của từng nơi. Một số quốc gia có thể áp dụng ISO 21925 làm tiêu chuẩn quốc gia (ví dụ: BS ISO 21925, DIN ISO 21925). Tuy nhiên, nếu dự án yêu cầu tuân thủ tiêu chuẩn châu Âu hoặc Vương quốc Anh, thì van ngăn cháy vẫn phải được thử nghiệm theo EN 1366-2.
Phân tích tính tương đương giữa ISO 21925 và EN 1366
Điểm tương đồng về kỹ thuật
Cả ISO 21925-1:2018 và EN 1366-2:2015 đều có mục tiêu và phương pháp thử nghiệm tương tự nhau:
- Van ngăn cháy được lắp trong một vách ngăn có định mức chịu lửa và chịu tác động của điều kiện cháy tiêu chuẩn.
- Thử nghiệm đánh giá tính toàn vẹn (E), khả năng cách nhiệt (I) và, tùy chọn, độ rò khói (S).
- Đường cong cháy tuân theo ISO 834/EN 1363, bảo đảm điều kiện gia nhiệt tương tự nhau.
Ngoài ra, ISO 21925-1 có Phụ lục C quy định việc thử nghiệm cơ cấu kích hoạt nhiệt (ví dụ: cầu chì nhiệt). Dù nội dung này liên quan đến an toàn sản phẩm, nó không làm thay đổi kết quả cơ bản của thử nghiệm khả năng chịu lửa.
Khác biệt chính và việc chưa có công nhận tương đương chính thức
Mặc dù có những điểm tương đồng, hiện không có tuyên bố chính thức nào về sự tương đương hoàn toàn giữa ISO 21925 và EN 1366.
Bối cảnh pháp lý:
- EN 1366-2 là yêu cầu pháp lý bắt buộc để gắn dấu CE.
- ISO 21925 không được viện dẫn trong bất kỳ tiêu chuẩn hài hòa nào của EU, nghĩa là tiêu chuẩn này không có giá trị pháp lý trên thị trường châu Âu.
Khác biệt trong quy trình thử nghiệm:
- Số lượng mẫu thử, cấu hình lắp đặt và phương pháp gá lắp có thể khác nhau đôi chút.
- Những khác biệt nhỏ này có thể khiến kết quả thử nghiệm không thể dùng thay thế cho nhau.
Sự công nhận của các tổ chức tiêu chuẩn hóa:
- Nếu ISO 21925-1 hoàn toàn tương đương với EN 1366-2, tiêu chuẩn này đã được chấp nhận thành EN ISO 21925-1—nhưng điều này chưa xảy ra.
- CEN vẫn tiếp tục duy trì EN 1366-2 một cách độc lập, khẳng định vị thế là yêu cầu mặc định tại châu Âu.
Kết luận
Tóm tắt kết quả
- ISO 21925 và EN 1366 có những điểm tương đồng về kỹ thuật nhưng không thể thay thế cho nhau về mặt pháp lý.
- ISO 21925-1 không thể thay thế EN 1366-2 để đáp ứng quy chuẩn tại châu Âu, vì việc gắn dấu CE yêu cầu EN 1366-2 và phân loại theo EN 13501-3.
- ISO 21925 có thể được sử dụng ở nơi quy định địa phương cho phép, nhưng việc chấp nhận không phải là mặc nhiên.
- Không có tuyên bố chính thức nào về sự tương đương giữa ISO 21925 và EN 1366.
- Thử nghiệm theo EN 1366-2 vẫn là bắt buộc tại các khu vực pháp lý yêu cầu tiêu chuẩn EN.
Định hướng trong tương lai
Nếu ISO và CEN hợp tác hài hòa tiêu chuẩn, trong tương lai có thể sẽ xuất hiện tiêu chuẩn EN ISO 21925. Cho đến lúc đó, doanh nghiệp phải bảo đảm tuân thủ đúng tiêu chuẩn được yêu cầu trong dự án hoặc khung pháp lý của mình. Nếu yêu cầu thử nghiệm theo EN 1366-2, kết quả theo ISO 21925-1 sẽ không được chấp nhận trừ khi được cơ quan quản lý phê duyệt rõ ràng.
Khuyến nghị
Đối với nhà sản xuất và nhà quản lý dự án làm việc với thị trường quốc tế, cách tiếp cận an toàn nhất là:
- Tuân theo EN 1366-2 khi cần đáp ứng yêu cầu gắn dấu CE hoặc quy định của EU.
- Sử dụng ISO 21925 ở nơi được phép nhưng cần xác nhận mức độ chấp nhận với cơ quan quản lý.
- Cân nhắc thử nghiệm theo cả hai tiêu chuẩn nếu sản phẩm được đưa ra các thị trường có yêu cầu khác nhau.
Kết luận cuối cùng: ISO 21925 không phải là tiêu chuẩn thay thế trực tiếp cho EN 1366
Mặc dù ISO 21925 cung cấp một khung tham chiếu quốc tế có giá trị, tiêu chuẩn này không thay thế EN 1366 về mặt tuân thủ pháp lý. Các tổ chức phải bảo đảm van ngăn cháy của mình đáp ứng đúng tiêu chuẩn theo yêu cầu pháp lý cụ thể của thị trường mục tiêu.
Alex Dao.
Phòng R&D Starduct
